100 калимаи маъмули туркӣ бо талаффуз ва маънои тоҷикӣ

Аз ҳафт калима сар кунед: evet («эвет», ҳа), hayır («ҳайыр», не), merhaba («мерҳаба», салом), lütfen («лютфен», лутфан), teşekkürler («тешеккюрлер», ташаккур), var (ҳаст) ва yok («йок», нест). Ин ҳафт калима, калимаҳои саволӣ ва тақрибан бист феъл барои он кифоя аст, ки дар мағоза ё қаҳвахона чизе пурсед ва ба саволи оддӣ ҷавоб диҳед.

Калимаҳои поён аз рӯи мавзӯъ ҷудо шудаанд: як мавзӯъро дар як нишаст омӯхтан осонтар аст. Онҳо барои вазифаҳои сатҳи A1 кифоянд, ки Чаҳорчӯбаи умумиаврупоии Шӯрои Аврупо (CEFR) тасвир мекунад: худро муаррифӣ кардан ва ҳал кардани эҳтиёҷоти оддии ҳаррӯза. Имло ва маъно аз рӯи Güncel Türkçe Sözlük-и TDK оварда шудаанд. Чанде аз онҳоро шумо аллакай мешиносед, зеро аз форсӣ ва арабӣ омадаанд. Рӯйхати пурраи чунин калимаҳо дар мақолаи калимаҳои туркӣ, ки тоҷикон аллакай медонанд аст. Агар ҳарфҳоро хонда натавонед, аз алифбои туркӣ ва талаффуз сар кунед.

Дар транскрипсия «ы» садои ı, «ю» садои ü ва «ё» садои ö-ро нишон медиҳад.

10 калимаи асосӣ

Дар ҳамин ҷадвал ду калима тоҷикзабонро бисёр фиреб медиҳад. Hayır ба «хайр»-и мо монанд аст, вале маънояш «не» аст. Tamam бошад, бештар «хуб, розӣ» маъно дорад, на «тамом шуд»: ба ҳар хоҳиш Tamam! мегӯянд. Lütfen бе ҳеҷ фарқ ҳамон «лутфан» аст.

Var ва yok ҳам «ҳаст»-у «нест» ва ҳам «дорам»-у «надорам» мебошанд. Ба Su var mı? («Об ҳаст?») бо Var ё Yok ҷавоб медиҳанд, бо evet ё hayır не. Değil исм ва сифатро манфӣ мекунад: Pahalı değil (қимат нест).

Ҷонишинҳо ва калимаҳои саволӣ

Барои «ӯ», «вай» ва «он» туркӣ як калима дорад: o. Бандаки феъл, мисли тоҷикӣ, шахсро худаш нишон медиҳад, ва ҷонишин аксар вақт гуфта намешавад: Geliyorum худаш «меоям» аст. Siz ҳамон «шумо»-и эҳтиромист; бо ношиносон аз он сар кунед.

Одамон

Abla ва abi мисли «апа» ва «ака»-и тоҷикӣ ба ношиносони каме калонсол ҳам гуфта мешаванд, масалан дар бозор ё дар такси. Adam дар туркӣ бештар «мард» аст, «зан» бошад kadın.

Вақт

Hafta ва saat бо тоҷикӣ як хел. Эҳтиёт шавед: hazır дар туркӣ «тайёр» аст, ва «ҳозир» şimdi мебошад. Номҳои рӯз ва моҳ дар мақолаи рӯзҳои ҳафта ва моҳҳо бо туркӣ, ва соат дар рақамҳо, соат ва нарх бо туркӣ оварда шудаанд.

Хӯрок ва нӯшокӣ

Peynir, meyve, kahve ва hesap-ро шумо бе тарҷума мефаҳмед. Kahvaltı аз kahve altı сохта шудааст, яъне хӯроке, ки пеш аз қаҳва мехӯранд. Дар қаҳвахона Hesap, lütfen маънои «ҳисоб, лутфан»-ро дорад.

Ҷойҳо ва чизҳо

Hastane аз hasta (бемор) ва hane (хона) иборат аст, ва маъноашро дарҳол мефаҳмед. Танҳо дар хотир доред, ки hasta «бемор» аст; «хаста» бо туркӣ yorgun мешавад. Дар ҳуҷҷатҳои кор калимаи iş ҳамеша вомехӯрад; ибораҳои бештар дар мақолаи забони туркӣ барои кор дар Туркия ҳастанд.

20 феъли ҳаррӯза

Луғатҳои туркӣ феълро бо -mak ё -mek медиҳанд. Агар ин қисмро партоед, шакли амри содда мемонад: gelmek (омадан), Gel! (Биё!).

Etmek мисли «кардан»-и тоҷикӣ бо исм феъли нав месозад, yardım etmek (ёрӣ кардан), teşekkür etmek (ташаккур кардан). Барои ношиносон -in ё -ın-ро илова кунед (аз рӯи ҳамоҳангии садонокҳо), ва шакли эҳтиромӣ ҳосил мешавад: Bekleyin (интизор шавед), Bakın (нигоҳ кунед).

Сифатҳо

Pahalı аз paha аст, ҳамон «баҳо»-и мо. Дар soğuk ҳарфи ğ хонда намешавад, пас «соук» гӯед.

Шаш калимаи хурде, ки ҷумларо пайваст мекунанд

Шаклҳои расмӣ ва содда

Чанде аз ин калимаҳо ҳамтои расмӣ ё содда доранд.

Бо фурӯшанда, корманди идора ва калонсолон сутуни расмӣ ё бетарафро истифода баред. Aynen (айнан, ҳамин тавр) калимаи кӯчагӣ байни дӯстон аст. Ҷавобҳо ба ташаккур, масалан rica ederim, дар мақолаи ташаккур ба забони туркӣ, ва саломҳо дар салом ба туркӣ ва ибораҳои ҳаррӯза оварда шудаанд.

Дар қаҳвахона:

Garson: Merhaba, buyurun. Müşteri: Merhaba. Bir çay, lütfen. Peynirli tost var mı? Garson: Var. Müşteri: Tamam, bir tost da. Sonra hesap, lütfen. Garson: Tabii. Başka bir şey? Müşteri: Yok, teşekkürler.

Дар сари кор:

A: Bu kim? B: Arkadaşım Rustam. Yeni geldi. A: Memnun oldum. Nerede oturuyorsun? B: Burada, yurtta.

Маслиҳатҳои талаффуз барои тоҷикзабонон

• Ҳар ҳарф хонда мешавад ва як садо дорад. Saat ду «а»-и равшан дорад: «саат».
• C «ҷ» ва ç «ч» аст: çocuk «чоҷук». Ин ду садо дар тоҷикӣ ҳам ҳаст.
• I-и бенуқта (ı) ба «ы»-и русӣ наздик аст: hayır, kadın, yıl, pahalı. Агар «и» гӯед, калима дигар мешавад.
• Ö ва ü бо лабҳои гирд гуфта мешаванд: öğretmen, gün, küçük. «Ӯ»-и тоҷикӣ ҷои онҳоро намегирад.
• Ğ «ғ» нест. Он садонокро дароз мекунад ё ду садонокро пайваст мекунад: değil «дейил», soğuk «соук».

Хатоҳои маъмул

• Фаҳмидани hayır ҳамчун «хайр, хуб». Он «не» аст.
• Ҷавоби Evet ба Su var mı?. Var гӯед, ё агар набошад, Yok.
• Истифодаи hayır барои «нест»: Pahalı hayır нодуруст аст; Pahalı değil гӯед.
• Ба ношинос sen гуфтан. Аз siz сар кунед ва интизор шавед, ки ҳамсуҳбат худаш ба sen гузарад.
• Ба ҳар ҷумла ben илова кардан. Ben geliyorum «ман меоям»-ро таъкид мекунад; одатан Geliyorum кифоя аст.
• Хондани ğ ҳамчун «ғ»: soğuk «соғук» нест.

Саволҳои маъмул

Барои гап задан чанд калимаи туркӣ лозим аст?

Рақами муайян нест. Сад калимаи хуб интихобшуда якҷо бо var, yok, değil ва калимаҳои саволӣ бисёр гуфтугӯҳои оддии сатҳи A1-ро фаро мегиранд. Баъд калимаҳои зиндагии худро илова кунед: кор, маҳалла, хӯроке, ки мехаред.

«Yemek» исм аст ё феъл?

Ҳарду. Yemek ҳам «хӯрдан» ва ҳам «хӯрок» аст. Yemek yemek (хӯрок хӯрдан) ибораи муқаррарии туркӣ мебошад.

«Şey» чӣ маъно дорад?

Şey маънои «чиз»-ро дорад, ва туркҳо онро ҳангоми фикр кардан ҳамчун «ҳамон…» ҳам мегӯянд: Şey... yarın gelir misin?

Оё калимаҳои форсӣ ва арабӣ дар туркӣ ба омӯзиш ёрӣ медиҳанд?

Бале, барои фаҳмидан ва ба ёд овардан. Аммо маъно ва талаффуз гоҳо фарқ мекунанд, мисли hayır, hasta ва hazır. Калимаро ҳамон тавре омӯзед, ки туркҳо имрӯз мегӯянд.

Рӯйхатро аз ёд кардан мумкин, аммо калима вақте дар хотир мемонад, ки онро бо одами зинда гӯед. Аз санҷиши ройгони сатҳ сар кунед: он нишон медиҳад, ки чанде аз ин калимаҳоро аллакай медонед. Баъд метавонед дарси озмоишии ройгони 20–30 дақиқаӣ бо Ҷейлан, муаллимаи туркзабони мо, банд кунед. Ҷавоби мо дар давоми 24 соат меояд.