Ташаккур ба забони туркӣ: teşekkür ederim ва ҷавобаш

Ташаккур ба забони туркӣ teşekkür ederim аст, ки «тешеккюр эдерим» талаффуз мешавад. Онро ба ҳар кас ва дар ҳар ҷо гуфтан мумкин. Бо дӯстон бештар sağ ol («са: ол») ё teşekkürler («тешеккюрлер») мешунавед, ва ба ташаккур одатан бо rica ederim («риҷа эдерим»), яъне «хоҳиш мекунам», ҷавоб медиҳанд.

Teşekkür ва «ташаккур» аз як решаи арабианд, ва sağ ol айнан «саломат бош» аст, пас ним кор аллакай тайёр аст. Боқимонда интихоби шакл аст: ба кӣ мегӯед ва кӯмак чӣ қадар калон буд. Агар баъзе ҳарфҳо нав бошанд, дастури алифбои туркӣ ва талаффуз ҳамаи садоҳоро шарҳ медиҳад.

Ташаккур бо туркӣ аз рӯи сатҳи муомила

Мувофиқи Güncel Türkçe Sözlük-и TDK, калимаи teşekkür аз арабӣ аст, ва ederim маънои «мекунам»-ро дорад. Пас ибора айнан «ташаккур мекунам» аст, ҳамон тавре ки дар тоҷикӣ мегӯем. Sağ ol калимаи худи туркӣ ва маънояш «саломат бош» аст; бисёр туркҳо онро гармтар ҳис мекунанд.

«Раҳмат» нагӯед

Дар Тоҷикистон «раҳмат» ташаккури ҳаррӯза аст. **Дар туркӣ rahmet маънои ташаккурро надорад**: TDK онро ҳамчун «раҳми Худо» ва «борон» шарҳ медиҳад, ва ибораи Allah rahmet eylesin дар бораи марҳумон гуфта мешавад. Rahmetli маънои «марҳум»-ро дорад. Агар ба фурӯшанда «rahmet» гӯед, ё шуморо намефаҳмад, ё ҳайрон мемонад. Одати «раҳмат»-ро ба sağ olun иваз кунед; он ҳам кӯтоҳ аст.

Кай кадом шаклро истифода барем

Teşekkür ederim ҳеҷ гоҳ хато нест. Ба фурӯшанда, ба корманди идора, ба соҳиби хона ва ба ҳар касе, ки аз шумо калонтар аст, бемалол гӯед. Агар кас барои шумо кӯшиши зиёд карда бошад, çok-ро илова кунед.

Teşekkürler каме сабуктар ва кӯтоҳтар аст. Онро бештар дар паём ва почтаи электронӣ мебинед: Teşekkürler, iyi günler.

Дар гуфтугӯ бештар sağ ol ва sağ olun-ро мешунавед. Ба касе, ки бо ӯ siz гап мезанед, sağ olun гӯед, ва ба дӯстон, оила ва кӯдакон sağ ol. Фарқ ҳамон фарқи «саломат бош» ва «саломат бошед» аст. Ба ронандаи такси, ҳамсоя ё пешхизмат аксари туркҳо sağ olun мегӯянд.

Eyvallah содда аст ва бештар аз мардон шунида мешавад, масалан аз устоҳо дар сари кор. TDK се маъно барояш медиҳад: хайрухуш, ташаккур ва «хуб, розӣ». Дар идора ё бо одами хеле калонсол онро нагӯед, магар ки худи ӯ аввал истифода барад.

Allah razı olsun ба «Худо аз шумо розӣ бошад»-и тоҷикӣ мувофиқ аст. Онро аз калонсолон пас аз кӯмаки воқеӣ мешунавед.

Барои чизи муайян ташаккур гуфтан

Барои гуфтани сабаб için (барои)-ро истифода баред:

• Yardımınız için teşekkür ederim. Барои кӯмакатон ташаккур.
• Her şey için teşekkürler. Барои ҳама чиз ташаккур.
• Davetiniz için çok teşekkür ederiz. Барои даъвататон ташаккури зиёд (аз номи «мо»).

Барои номи шахс teşekkür etmek падежи ҷонибро мегирад, мисли «ба шумо»-и тоҷикӣ: Size teşekkür ederim, Sana teşekkür ederim. Ин суффикс дар мақолаи падежҳои забони туркӣ шарҳ дода шудааст.

Ташаккурҳои вазъиятӣ

Барои баъзе вазъиятҳо ибораи махсус ҳаст, ва teşekkür ederim-и оддӣ дар онҷо каме хушк садо медиҳад. Чандтояш ба гӯши тоҷик шинос аст.

Elinize sağlık айнан «дастатон дард накунад» аст ва барои хӯрок мегӯянд. Онро ба касе, ки пухтааст, гӯед, ва дар ҷавоб afiyet olsun (нӯши ҷон)-ро мешунавед. Калимаи zahmet ҳам ҳамон «заҳмат»-и тоҷикӣ аст. Ибораҳои бештари ин навъ дар мақолаи салом ба туркӣ ва ибораҳои ҳаррӯза ҷамъ оварда шудаанд.

Ба ташаккур чӣ тавр ҷавоб диҳем

Rica ederim айнан «хоҳиш мекунам» аст, ва ба тоҷикзабон аз ҳама осон ҳамин ҷавоб мешавад, чунки худамон ҳам ҳамин тавр мегӯем. Дар ҳар вазъият бехатар аст. Бо дӯстон бештар bir şey değil ва ne demek мегӯянд.

Ба sağ ol бо sen de sağ ol ҷавоб диҳед, ё ба касе, ки siz мегӯед, siz de sağ olun. Estağfurullah-ро дар тоҷикӣ бештар ҳамчун зикри динӣ мешунавем. Дар туркӣ он ҷавоби фурӯтанона ба ташаккур ё таъриф аст ва бештар аз калонсолон шунида мешавад.

Маслиҳатҳои талаффуз барои тоҷикзабонон

1. ş «ш» аст: teşekkür «тешеккюр» аст, на «тесеккур».
2. ü дар тоҷикӣ нест. «И» гӯед ва лабҳоро мисли «у» гирд кунед. Ин садои kür аст; мо онро «ю» навиштем.
3. «к»-и дугонаро дар teşekkür як лаҳза нигоҳ доред.
4. ğ дар ин ҷо «ғ» нест: sağ мисли «са:»-и дароз садо медиҳад. «Сағ ол» гуфтан хатои маъмултарини тоҷикзабон аст.
5. ı дар razı ва asıl ба «ы»-и русӣ наздик аст. Онро «и» нагӯед.
6. c «ҷ» аст: rica «риҷа» садо медиҳад.

Хатоҳои маъмул

• «Rahmet» гуфтан ба ҷои ташаккур. Дар туркӣ ин калима бо марҳумон алоқаманд аст.
• Навиштан бе ҳарфҳои туркӣ. Tesekkur ederim дар паём фаҳмо аст, вале дар мактуби расмӣ teşekkür ederim нависед.
• Ба корманди идора ё калонсоли ношинос sağ ol гуфтан. -un-ро илова кунед: sağ olun.
• Танҳо teşekkür гуфтан. Калима бе давом нопурра садо медиҳад. Teşekkürler ё teşekkür ederim гӯед.
• Ба ҳама eyvallah гуфтан. Бо дӯстон хуб аст, ба духтур хеле содда садо медиҳад.
• Ба afiyet olsun бо rica ederim ҷавоб додан. Ҷавоби муқаррарӣ teşekkür ederim ё sağ olun аст.

Ду гуфтугӯи кӯтоҳ

Дар дорухона:

• Дорусоз: Buyurun, ilacınız.
• Шумо: Teşekkür ederim. İyi günler.
• Дорусоз: Rica ederim, geçmiş olsun.

Пеш аз ташаккур одатан нархро мешунавед. Мақолаи рақамҳо, соат ва нарх бо туркӣ барои фаҳмидани он ёрӣ медиҳад.

Дар хобгоҳ, пас аз хӯроки шом:

• Ҳамкор: Afiyet olsun!
• Шумо: Eline sağlık abi, her şey çok güzeldi. Çok teşekkürler.
• Ҳамкор: Ne demek, yine bekleriz.

Ибораҳо барои ҳамкорон дар сари кор дар мақолаи забони туркӣ барои кор дар Туркия ҳастанд, ва дастури туро дӯст медорам ба туркӣ калимаҳои меҳрро шарҳ медиҳад.

Саволҳои маъмул

Маъмултарин ташаккур дар туркӣ кадом аст?

Teşekkür ederim шакли асосӣ аст ва ба ҳар вазъият мувофиқ аст. Дар гуфтугӯи ҳаррӯза sağ ol ва sağ olun ҳам ҳамон қадар маъмуланд.

Фарқи teşekkürler ва teşekkür ederim чист?

Ҳарду маънои ташаккурро доранд. Teşekkürler каме сабуктар аст ва дар паёмҳо хеле маъмул аст. Teşekkür ederim шакли пурра мебошад.

«Хоҳиш мекунам» бо туркӣ чӣ мешавад?

Ба ташаккур бо rica ederim ҷавоб диҳед. Бо дӯстон bir şey değil ё ne demek соддатар садо медиҳанд. «Лутфан» ҳамчун дархост бошад, lütfen аст.

Оё eyvallah беадабона аст?

Не, вале хеле содда аст. Онро бо дӯстон ва ҳамсолон истифода баред, на дар вазъияти расмӣ.

Худи ибораҳо A1 мебошанд. Душвориаш дар он аст, ки дар лаҳзаи зарурӣ sağ ol ё sağ olun гуфтанро зуд интихоб кунед, ва ин бо машқи шифоҳӣ одат мешавад. Бо Ҷейлан Мерич (Ceylan Meriç), муаллими туркзабони мо, метавонед дарси озмоишии ройгони 20–30 дақиқаро гузаронед: вай магистри таълими забони туркӣ аст, 8 сол дарс медиҳад ва бо туркӣ ё англисӣ шарҳ медиҳад. Дархост фиристед, дар 24 соат ҷавоб медиҳем. Агар сатҳатонро намедонед, аввал санҷиши ройгонро супоред.