Türkçede sayılar, saat ve fiyatlar: yabancılar için

Türkçede saati sormak için Saat kaç? dersin. Cevap saat ve bir sayıdır: Saat üç. Saat başını geçen dakikalarda saat belirtme eki alır ve fiil geçiyor olur: Saat üçü beş geçiyor (3.05). Saate kalan dakikalarda saat yönelme eki alır ve var kullanılır: Saat dörde beş var (3.55). Bir şeyin ne zaman olduğunu soruyorsan (Saat kaçta?), geçiyor yerine geçe, var yerine kala gelir.

Sayıların kendisi seni pek uğraştırmaz: yaklaşık yirmi kelimeyle bir milyona kadar her sayıyı kurabilirsin. Saatte, tarihte ve fiyatta işler karışır, çünkü orada sayılar hâl eki alır. Ekleri tekrar etmek istersen Türkçede hâl ekleri yazımıza bak.

Sıfırdan bir milyona sayılar

Büyük sayılar, parçalar en büyükten başlayarak yan yana dizilerek kurulur: on bir (11), yirmi beş (25), yüz kırk iki (142), üç yüz altmış beş (365). 100'ün üstünde bin (1.000) ve milyon (1.000.000) eklenir. Yüz ve binin önünde bir söylenmez, milyonda ise söylenir: 1.250 bin iki yüz elli, 2026 iki bin yirmi altı olarak okunur.

Türk Dil Kurumu (TDK), birden fazla kelimeden oluşan sayıların ayrı yazıldığını söyler: iki yüz, bin iki yüz elli bir. Türkçede binlik basamaklar nokta, ondalık kesirler virgülle ayrılır (aynı TDK sayfası): 1.000.000 bir milyon, 12,5 on iki buçuk, 1.500 TL bin beş yüz liradır.

Üç kelime daha lazım olacak: yarım tek başına "yarı" demektir (yarım kilo). Buçuk bir sayıdan sonra gelir (iki buçuk). Çeyrek ise dörtte birdir.

Kendi dilindeki sayılarla karşılaştır

• Özbekçe ve Azerbaycan Türkçesi konuşanlar sayıları neredeyse hazır bilir: Özbekçede bir, ikki, uch, to'rt, besh, Azerbaycan Türkçesinde bir, iki, üç, dörd, beş. Dikkat etmen gereken daha çok yazım ve telaffuzdur.
• Almanca ve Arapça konuşanlar birler basamağını önce söyler: fünfundzwanzig, khamsa wa-ʿishrūn. Türkçede onlar basamağı önce gelir ve araya "ve" girmez: yirmi beş.
• Farsça konuşanlarda sıra Türkçedeki gibidir, ama araya o ("ve") girer: bist-o panj. Türkçede bu bağlaç yoktur.
• Rusça konuşanlar için sıra aynıdır: двадцать пять = yirmi beş. Ama Rusçada sayıdan sonra isim değişir (пять книг), Türkçede değişmez.
• Hangi dili konuşursan konuş: sayıdan sonra isim tekil kalır. Beş kitap dersin, beş kitaplar demezsin.
• Ondalık işaretine de dikkat: İngilizce ve Çincede ondalık için nokta kullanılır. Türkçede virgül kullanılır, tıpkı Almanca, Rusça ve Fransızcada olduğu gibi.

Sıra sayıları: birinci, ikinci, üçüncü

Sıra sayıları, ünlü uyumuna göre -ıncı, -inci, -uncu ya da -üncü eki alır. Sayı ünlüyle bitiyorsa ekin ilk ünlüsü düşer: iki → ikinci, altı → altıncı.

Dört, dördüncü olurken yumuşar. Birleşik sayılarda sadece son kelime değişir: yirmi birinci, yüzüncü. Sıra sayısını rakamla yazarken TDK iki yolu kabul eder: nokta ya da kesme işareti ve ek. Yani 3. ya da 3'üncü yazarsın, ikisini birlikte asla kullanmazsın. Sıra sayılarını katlarda (üçüncü kat) ve adres tariflerinde (sağdan ikinci sokak) kullanırsın. Tarihlerde ise sıra sayısı kullanılmaz, düz sayı kullanılır.

Saati söylemek: saat kaç?

İki farklı soru var ve cevapları da farklı:

• Saat kaç? şu anki saati sorar. Cevap bir bildirimdir: Saat üç.
• Saat kaçta? bir şeyin ne zaman olduğunu sorar. Cevap bulunma ekini (-da/-de/-ta/-te) alır: Saat üçte.

Tam saatler ve buçuklar kolaydır. Buçuk yarım saati gösterir: Saat üç buçuk 3.30 demektir. 12.30 için (öğlen ya da gece yarısı) insanlar saat yarım der.

Geçe: belirtme hâli + geçiyor

Saat başını geçen dakikalarda saat belirtme eki alır ve fiil geçiyor olur. Saat üçü beş geçiyor cümlesinde zaman, üçü beş dakika geçiyor. Üç burada fiilin nesnesidir, bu yüzden -ı/-i/-u/-ü alır.

• Saat biri on geçiyor. (1.10)
• Saat üçü çeyrek geçiyor. (3.15)
• Saat altıyı yirmi geçiyor. (6.20)

Kala: yönelme hâli + var

Saate kalan dakikalarda saat yönelme eki -a/-e alır ve var kullanılır. Saat dörde beş var, "dörde kadar beş dakika var" demektir.

• Saat dörde çeyrek var. (3.45)
• Saat ikiye on var. (1.50)
• Saat yediye yirmi var. (6.40)

Almanca ve Rusça konuşanlar bu mantığı tanır: fünf vor vier ve без пяти четыре, Türkçedeki dörde beş var ile aynı şeyi söyler. Viertel nach drei de üçü çeyrek geçiyor demektir. Farsçada panj daqiqe be chahār derken kullanılan be, Türkçedeki yönelme ekine benzer. Fark şu: Türkçede bu ilişkiyi edat değil, saatin üstündeki ek gösterir.

En sık hata iki hâli karıştırmak: 3.05 için üçe beş geçiyor, 3.45 için dördü çeyrek var. Aklında şu eşleşme kalsın: **belirtme hâli geçiyor/geçe ile, yönelme hâli var/kala ile gelir.** İki ek de Türkçede hâl ekleri yazımızda ayrıntılı anlatılıyor.

Saat kaçta? geçe ve kala

Bir şey belli bir saatte oluyorsa, saat aynı eki korur ve sadece son kelime değişir. Geçiyor, geçe olur; var, kala olur. TDK'nin kendi örnekleri de saat dokuzu beş geçe ve saat yediye çeyrek kala biçimindedir.

Her hâlde saatler

Ünlü uyumu ve ünsüz değişimi bazı biçimleri düzensiz gösterir. Dört, dördü ve dörde olur, ama dörtte kalır. Ünlüyle biten sayılar belirtme ve yönelme ekinden önce y alır.

24 saatlik sistem

Biletlerde, tarifelerde ve resmî randevularda 24 saatlik sistem kullanılır. TDK saati noktayla yazar: 17.30. Ekranlarda ise çoğu zaman iki nokta görürsün. Bu saatleri düz sayı gibi oku: on yedi otuz. Rakamdan sonra gelen ek, sayının okunuşuna göre seçilir: 17.30'da (otuzda), 11.00'de (on birde), 08.40'ta (kırkta). Konuşmada ise insanlar 12 saatlik sisteme döner ve sabah, öğleden sonra, akşam ya da gece ekler: akşam yedide.

A: Affedersiniz, saat kaç? B: Saat dördü çeyrek geçiyor. A: Teşekkürler. Otobüs saat kaçta kalkıyor? B: Beşe on kala.

Günler, aylar ve tarihler

Tarihlerde önce gün gelir ve düz sayı kullanılır: 2 Kasım 2026, iki Kasım iki bin yirmi altı diye okunur. Rakamla 2.11.2026 yazılır. Rusçada ve İngilizcede tarih sıra sayısıyla söylenir (второе ноября, the second of November), Türkçede söylenmez. Çincede sıra yıl, ay, gün şeklindedir; Türkçede tam tersi. Türkiye'de resmî belgelerde ve randevularda miladi takvim kullanılır.

Tarihi sormak için Bugün ayın kaçı? dersin ve Bugün iki Kasım cevabını duyarsın. "Bir tarihte" demek için bulunma eki kullanılır ve ek, kesme işaretinden sonra aya gelir: Kasım'da, Mayıs'ta, 12 Ekim'de.

TDK'nin büyük harf kuralı da var. Belirli bir tarihi gösteren ay ve gün adları büyük harfle başlar (29 Ekim 1923). Genel kullanımda ise küçük harfle yazılır: perşembe günleri, eylülün ikinci haftası.

A: Randevunuz ne zaman? B: 12 Kasım Perşembe, saat 14.30'da. A: Tamam, on iki Kasım, on dört otuz. Görüşmek üzere.

Fiyatlar: semt pazarında lira ve kuruş

Para birimi Türk lirasıdır (TL, ₺) ve bir lira 100 kuruştur. 7,50 TL yedi lira elli kuruş diye okunur, ama genelde kısaca yedi elli denir.

Bu kaça? yönelme hâlini kullanır: "Bu, kaç liraya?" Haftalık semt pazarında sebze ve meyvenin kilo fiyatı tabelada yazar. Bu yüzden tek kilo domates için pazarlık pek yapılmaz. Birkaç şey aldığında yuvarlak bir rakam istemek ise normaldir. Halı, hediyelik eşya ya da ikinci el eşyada daha iyi fiyat istemek de olağandır. Satıcılar müşterilere sık sık abla ya da abi der, sen de aynı şekilde cevap verebilirsin.

Bu diyalogdaki fiyatlar sadece alıştırma için uyduruldu:

Satıcı: Buyurun abla, ne vereyim? Müşteri: Domatesin kilosu kaç? Satıcı: Kırk lira. Müşteri: İki kilo alayım. Biber kaça? Satıcı: Kilosu elli lira. Müşteri: Yarım kilo da biber. Hepsi ne kadar? Satıcı: Yüz beş lira. Müşteri: Yüz olsun mu? Satıcı: Olsun abla, senin hatırına. Müşteri: Buyurun. Kolay gelsin!

Kolay gelsin, çalışan birine söylediğin bir sözdür. Buna benzer kalıp sözleri Türkçe selamlaşma ve kalıp sözler yazımızda bulabilirsin.

Telefon numaraları ve yüksek sesle söylediğin diğer sayılar

Türkiye'de cep telefonu numarası 0 ile başlar ve ondan sonra on rakam gelir. Yurt dışından ararken 0'ı atar, ülke kodu +90'ı çevirirsin. Türkler telefon numarasını üç, üç, iki, iki şeklinde gruplar hâlinde okur. Örneğin 0555 123 45 67 (örnek bir numara) sıfır beş yüz elli beş, yüz yirmi üç, kırk beş, altmış yedi diye okunur. Rakamları tek tek söylemek yabancı gibi duyulur. Acil durum numarası 112, yüz on iki diye okunur.

A: Numaranı alabilir miyim? B: Tabii. Sıfır beş yüz elli beş, yüz yirmi üç, kırk beş, altmış yedi. A: Bir daha söyler misin? Kırk beş, altmış yedi, değil mi? B: Evet, doğru.

Yaş sorusu Kaç yaşındasınız? şeklindedir, cevabı da Otuz iki yaşındayım. Adreslerde Kaç numara?, kat ve daire sözlerini duyarsın. Türkiye'de yaşarken bu soruları sık sık cevaplarsın.

Sık sorulan sorular

Neden "üçü beş geçiyor" deniyor da "üçe beş geçiyor" denmiyor?

Geçmek fiili bir nesne alır, bu yüzden saat belirtme hâlindedir: zaman üçü geçiyor. Var ise bir sonraki saate kalan dakikaları sayar, bu yüzden o saat yönelme hâli alır: dörde beş var. TDK'nin yazım kılavuzu da dokuzu beş geçe ve yediye çeyrek kala örneklerinde aynı kalıbı kullanır.

"Geçiyor" ile "geçe", "var" ile "kala" arasındaki fark ne?

Geçiyor ve var, Saat kaç? sorusuna cevap verir ve şu anki saati anlatır. Geçe ve kala ise Saat kaçta? sorusuna cevap verir ve bir şeyin ne zaman olduğunu anlatır. Saatin aldığı ek ikisinde de aynıdır.

Türkiye'de 24 saatlik sistem kullanılıyor mu?

Yazıda evet: tarifeler, biletler, randevular ve resmî duyurular bu sistemi kullanır, örneğin 17.30. Konuşmada ise çoğu insan 12 saatlik sistemi kullanır ve saati sabah, akşam ya da gece ile netleştirir.

Türkiye'de her yerde pazarlık yapılır mı?

Hayır. Süpermarketlerde, zincir mağazalarda ve eczanelerde fiyatlar sabittir. Semt pazarında birkaç şey aldığında yuvarlak bir toplam isteyebilirsin. Halı, hediyelik eşya ve birçok ikinci el alışverişte ise pazarlık beklenir.

Sayıları kâğıtta bilmek bir şey, pazarda satıcı hızlıca "yüz beş" dediğinde yakalamak başka. Bu yüzden sayıları biri sana söylerken çalış, kulağın alışsın. Ceylan'la 20–30 dakikalık ücretsiz bir deneme dersi yapabilirsin. Açıklamalar Türkçe ya da İngilizce. Hangi seviyeden başladığını görmek istersen seviye testi de ücretsiz. Talebe 24 saat içinde dönüyoruz.