سطح‌های زبان ترکی استانبولی از A1 تا C2: هر سطح یعنی چه؟
سطح‌بندی زبان ترکی استانبولی بر اساس چارچوب CEFR شورای اروپاست که شش سطح در سه گروه دارد: A1 و A2 (کاربر مقدماتی)، B1 و B2 (کاربر مستقل)، C1 و C2 (کاربر ماهر). در A1 می‌توانید خودتان را معرفی کنید و یک چای سفارش بدهید. در B2 اخبار را دنبال می‌کنید و با یک ترک‌زبان بحث می‌کنید، بدون اینکه هیچ‌کدام به زحمت بیفتید. C1 سطحی است که بیشتر دانشگاه‌های ترکیه می‌خواهند. آزمون TYS مؤسسهٔ یونس امره فقط مدرک B2 یا C1 می‌دهد، اما مراکز تومر دانشگاه‌ها از A1 به بالا آزمون می‌گیرند.
این سطح‌ها از کجا آمده‌اند
چارچوب مشترک اروپایی مرجع زبان‌ها (CEFR) استانداردی از شورای اروپاست که توانایی زبانی را برای همهٔ زبان‌ها با یک معیار توصیف می‌کند. اگر انگلیسی خوانده باشید، احتمالاً این حروف را از قبل می‌شناسید. جدول کلی CEFR برای هر شش سطح توضیح کوتاهی دارد و جلد تکمیلی CEFR که سال ۲۰۲۰ منتشر شد، توصیف‌های دقیق «می‌تواند...» را برای گفتن، نوشتن، شنیدن، خواندن و تعامل اضافه کرده است.
چارچوب به زبان خاصی وابسته نیست، پس A2 در ترکی قرار است همان توانایی عملی A2 در انگلیسی را توصیف کند. چیزی که فرق می‌کند مسیر رسیدن به آن است. ترکی بخش بزرگی از دستور را در پسوندها می‌گذارد، برای همین دستور لازم برای هر سطح به ترتیبی متفاوت از زبان‌های اروپایی می‌آید. هماهنگی واکه‌ها و پسوندها اولین چیزی است که هر زبان‌آموزی با آن روبه‌رو می‌شود.
جلد تکمیلی یک مرحلهٔ پیش از A1 و سطح‌های «پلاس» (A2+، B1+، B2+) را هم بین سطح‌های اصلی توصیف می‌کند. آموزشگاه‌ها گاهی سطح‌ها را ریزتر می‌کنند، مثل C1.1 و C1.2، و آموزشگاه‌های زبان در ایران هم نام‌هایی مثل «مقدماتی» و «متوسط» به کار می‌برند. این نام‌ها استاندارد نیستند و مدرک فقط در شش سطح اصلی صادر می‌شود.
هر سطح در ترکی یعنی چه
برای هر سطح، خط اول برداشتی از جدول کلی شورای اروپاست. مثال‌ها نشان می‌دهند این سطح در ترکی چه شکلی دارد و نکته‌های دستوری، ساختارهایی را نام می‌برند که برایش لازم است.
سطح A1: اولین گفت‌وگوها
طبق CEFR، در A1 عبارت‌های آشنای روزمره را می‌فهمید و به کار می‌برید، خودتان را معرفی می‌کنید و به سؤال‌های ساده دربارهٔ خودتان جواب می‌دهید، به شرطی که طرف مقابل آهسته حرف بزند. در ترکی یعنی می‌توانید خودتان را معرفی کنید، سفارش بدهید و حساب کنید، و سؤال‌های پایه بپرسید و جواب بدهید؛ به ترتیب مثل جمله‌های مثال زیر:
دستور زبان این سطح کم است، اما پر از پسوند: شناسه‌ها، پسوندهای ملکی (مثل «اسمم»)، پسوند حال استمراری، عددها و دو واژهٔ «هست» و «نیست». مثال زیر هر کدام را نشان می‌دهد.
برای جمله‌های اول، سلام و احوالپرسی به ترکی استانبولی را ببینید.
سطح A2: کارهای روزمره و گذشتهٔ ساده
در A2، طبق CEFR، از پس گفت‌وگوهای کوتاه و تکراری دربارهٔ موضوع‌های آشنا مثل خانواده، خرید، محله و کار برمی‌آیید. در ترکی یعنی می‌توانید تعریف کنید چه کردید، آدرس بپرسید و جواب ساده را بفهمید، و برنامه بریزید؛ مثل جمله‌های مثال زیر:
سطح A2 پسوند گذشتهٔ ساده، پسوند آینده، حالت‌های «به»، «در» و «از» و امر مؤدبانه را اضافه می‌کند. شکل این پسوندها در مثال زیر پیداست.
در این سطح بیشتر کارهای روزمره در ترکیه را، آهسته، انجام می‌دهید.
سطح B1: روی پای خودتان
سطح B1 اولین سطح مستقل است. طبق CEFR، نکته‌های اصلی گفتار روشن دربارهٔ موضوع‌های آشنا را می‌فهمید، از پس بیشتر موقعیت‌های سفر برمی‌آیید و تجربه، برنامه و نظرتان را کوتاه توضیح می‌دهید. در ترکی یعنی:
- مشکلی را برای صاحبخانه یا پزشک توضیح می‌دهید و جوابش را می‌فهمید.
- ماجرایی را تعریف می‌کنید، مثل جملهٔ اول مثال زیر.
- نظر ساده با دلیل می‌دهید، مثل جملهٔ دوم.
دستور تازهٔ این سطح بیشتر دربارهٔ وصل کردن ایده‌هاست: پسوند گذشتهٔ نقلی، پسوند شرطی، ساختار «توانستن» و اولین ساختارهای موصولی. جالب است که واژهٔ ترکی «چونکو» همان «چونکه» فارسی است.
برای خیلی از ایرانی‌هایی که در ترکیه زندگی می‌کنند، B1 نقطه‌ای است که زندگی روزمره دیگر شبیه امتحان نیست.
سطح B2: بحث واقعی
در B2، طبق CEFR، ایده‌های اصلی متن‌های پیچیده، از جمله بحث‌های فنی رشتهٔ خودتان، را می‌فهمید و با ترک‌زبان‌ها «بدون فشار برای هیچ‌یک از دو طرف» حرف می‌زنید. می‌توانید دیدگاهی را توضیح دهید و مزایا و معایب گزینه‌های مختلف را بگویید. در ترکی یعنی:
- اخبار تلویزیون و جلسهٔ کاری را بدون اینکه بخواهید آهسته‌تر حرف بزنند دنبال می‌کنید.
- استدلال می‌کنید، مثل جملهٔ اول مثال زیر.
- حرف کسی را نقل می‌کنید، مثل جملهٔ دوم.
سطح B2 به وجه وصفی گذشته و وجه وصفی آینده تکیه دارد (کلمهٔ زیر نمونهٔ اولی است)، به‌علاوهٔ فعل مجهول و سببی و نقل قول غیرمستقیم.
| Turkish | Meaning | Example |
|---|---|---|
| söylediği | چیزی که گفت | Söylediği doğru. |
این سطح پایین‌ترِ دو مدرک TYS هم هست و بعضی دانشگاه‌ها آن را با شرط برای ورود می‌پذیرند.
سطح C1: ترکی دانشگاهی و حرفهای
طبق CEFR، در C1 متن‌های بلند و دشوار و معنای ضمنی را می‌فهمید، روان و بی‌مقدمه حرف می‌زنید بدون اینکه آشکارا دنبال کلمه بگردید، و زبان را برای اهداف اجتماعی، دانشگاهی و حرفهای انعطاف‌پذیر به کار می‌برید. در ترکی یعنی می‌توانید:
- سر کلاس دانشگاه درس را دنبال کنید و یادداشت بردارید.
- استدلالی ساختارمند بنویسید با حرفهای ربطی مثل «با این حال»، «از سوی دیگر» و «در نتیجه».
- بین عریضهٔ رسمی و گپ با همکاران لحن را عوض کنید.
شکل ترکی این واژه‌ها در جدول زیر آمده است.
| Turkish | Meaning | Example |
|---|---|---|
| bununla birlikte | با این حال | Bununla birlikte, sonuç belirsiz. |
| öte yandan | از سوی دیگر | Öte yandan, maliyet yüksek. |
| dolayısıyla | در نتیجه | Dolayısıyla plan ertelendi. |
| dilekçe | عریضهٔ رسمی | Dilekçe yazmam gerekiyor. |
در این سطح فارسی‌زبان‌ها یک برگ برنده دارند: واژگان رسمی و دانشگاهی ترکی پر از واژه‌های عربی و فارسی است، مثل واژه‌های جدول زیر.
| Turkish | Meaning | Example |
|---|---|---|
| mesele | مسئله | Bu önemli bir mesele. |
| netice | نتیجه | Netice belli değil. |
| tecrübe | تجربه | Çok tecrübesi var. |
| ihtiyaç | احتیاج | Yardıma ihtiyacım var. |
بیشتر برنامه‌های دانشگاهی ترکی‌زبان C1 می‌خواهند. اگر هدفتان همین است، تومر یا TYS توضیح می‌دهد ممتحن‌ها در نوشتن و گفتن این سطح دنبال چه هستند.
سطح C2: دقت نزدیک به زبان مادری
طبق CEFR، در C2 تقریباً هر چیزی را که می‌شنوید یا می‌خوانید می‌فهمید، اطلاعات منابع مختلف را در یک روایت منسجم خلاصه می‌کنید و ظرافت‌های معنایی را حتی در موقعیت‌های پیچیده بیان می‌کنید. در ترکی یعنی ادبیات و متن حقوقی را راحت می‌خوانید، کنایه و اصطلاح را می‌گیرید و با دقت یک ترک تحصیل‌کرده می‌نویسید. کمتر کسی به مدرک C2 نیاز دارد و در حال حاضر نه TYS و نه تومر دانشگاه آنکارا آن را صادر می‌کنند.
ارتباط سطح‌ها با تومر و TYS
«مقیاس ترکی» جداگانه‌ای وجود ندارد. هر دو آزمون اصلی سطح CEFR گزارش می‌کنند، اما بخش‌های متفاوتی از آن را پوشش می‌دهند.
| سطح CEFR | گروه | تومر دانشگاه (مثال: آنکارا) | TYS (مؤسسهٔ یونس امره) |
|---|---|---|---|
| A1 | کاربر مقدماتی | گواهی | صادر نمی‌شود |
| A2 | کاربر مقدماتی | گواهی | صادر نمی‌شود |
| B1 | کاربر مستقل | گواهی | صادر نمی‌شود |
| B2 | کاربر مستقل | گواهی | مدرک B2 |
| C1 | کاربر ماهر | دیپلم | مدرک C1 |
| C2 | کاربر ماهر | در فهرست نیست | از ژانویهٔ ۲۰۲۲ صادر نمی‌شود |
تومر (TÖMER) نامی است که دانشگاه‌ها روی مرکز آموزش ترکی‌شان می‌گذارند و هر مرکز آزمون خودش را طراحی و نمره‌گذاری می‌کند. تومر دانشگاه آنکارا برای A1 تا B2 گواهی و برای C1 دیپلم می‌دهد. مراکز دیگر جدول نمرهٔ خودشان را دارند، پس «B2 تومر» یک دانشگاه خودبه‌خود با B2 دانشگاه دیگر برابر نیست.
آزمون TYS (آزمون بسندگی زبان ترکی) را مؤسسهٔ یونس امره برگزار می‌کند. صفحهٔ مدرک این مؤسسه می‌گوید از آزمون ۱۵ ژانویهٔ ۲۰۲۲ به بعد فقط مدرک B2 یا C1 صادر می‌کند که از تاریخ آزمون دو سال اعتبار دارد. پرسش‌های پرتکرار آن توضیح می‌دهد که نمرهٔ آزمون از ۱۰۰ است و بازهٔ نمرهٔ B2 و C1 بعد از هر آزمون تعیین می‌شود. سایت‌های قدیمی‌تر هنوز درصدهای ثابت و حتی بازهٔ C2 را برای TYS ذکر می‌کنند، اما صفحه‌های فعلی مؤسسه از آن‌ها استفاده نمی‌کنند.
هر سطح چقدر طول می‌کشد
خود CEFR ساعتی تعیین نمی‌کند. تومر دانشگاه حاجت‌تپه دورهٔ تمام‌وقت A1 تا C1 را در ۹۶۰ ساعت کلاس برگزار می‌کند و معیار کلی کمبریج انگلیش حدود ۲۰۰ ساعت آموزش هدایت‌شده برای هر سطح است. هر دو عدد به پیش‌زمینهٔ شما و میزان تمرین بیرون از کلاس بستگی زیادی دارند. یادگیری ترکی استانبولی چقدر طول می‌کشد این را سطح به سطح، و با توجه به نقطهٔ شروع فارسی‌زبان‌ها، توضیح داده است.
سطح خودتان را چطور پیدا کنید
خودارزیابی شروع معقولی است، به شرطی که با خودتان رودربایستی نداشته باشید. توضیح سطح‌های بالا را بخوانید و بالاترین سطحی را انتخاب کنید که همهٔ مثال‌هایش را راحت انجام می‌دهید، نه فقط می‌فهمید. آدم‌ها معمولاً خودشان را در خواندن بالاتر و در گفتن پایین‌تر ارزیابی می‌کنند، پس هر مهارت را جدا بسنجید.
برای جواب سریع‌تر، آزمون تعیین سطح رایگان ترکی را در Turkly بدهید. در چند دقیقه تخمینی از سطح CEFR شما می‌دهد که برای انتخاب کتاب یا کلاس کافی است. آزمونی مثل این نمی‌تواند گفتن را درست بسنجد، پس اگر صحبت کردن برایتان مهم است، یک گفت‌وگوی کوتاه با معلم بهترین سنجش است. جلسهٔ آزمایشی رایگان ما ۲۰ تا ۳۰ دقیقه است و جیلان، معلم ما، در همین جلسه سطح شما را تعیین می‌کند. او ترک‌زبان مادری است، کارشناسی ارشد آموزش زبان ترکی دارد و ۸ سال در همهٔ سطح‌ها از A1 تا C2 تدریس کرده است. توضیح‌هایش به ترکی یا انگلیسی است.
پرسش‌های پرتکرار
برای دانشگاه در ترکیه چه سطحی از ترکی لازم است؟
معمولاً C1 برای رشته‌هایی که به ترکی تدریس می‌شوند. بعضی دانشگاه‌ها اجازه می‌دهند با B2 شروع کنید، به شرطی که در مدت معینی، اغلب با یک سال آمادگی زبان ترکی، به C1 برسید. هر دانشگاه قانون خودش را دارد، پس آیین‌نامهٔ پذیرش همان دانشگاه را بخوانید.
سطح B1 برای زندگی در ترکیه کافی است؟
برای بیشتر موقعیت‌های روزمره بله: خرید، پزشک، صاحبخانه و گپ با همسایه در B1 جواب می‌دهد. کار در محیط اداری ترکی‌زبان یا کارهای اداری رسمی در B2 راحت‌تر پیش می‌رود.
می‌شود مدرک C2 ترکی گرفت؟
آزمون TYS از ژانویهٔ ۲۰۲۲ صدور C2 را متوقف کرده است و تومر دانشگاه آنکارا سطح‌ها را تا دیپلم C1 فهرست می‌کند. اگر برای هدف خاصی C2 لازم دارید، با مرکز مورد نظر تماس بگیرید.
سطح‌های تومر و TYS همان سطح‌های CEFR هستند؟
هر دو سطح CEFR گزارش می‌کنند، اما هر مرکز تومر آزمون و جدول نمرهٔ خودش را دارد و TYS بازهٔ B2 و C1 را بعد از هر آزمون تعیین می‌کند. اسم سطح یکی است، آزمون پشت آن فرق دارد.
اسم سطح فقط یک برچسب است. چیزی که به کارتان می‌آید این است که بدانید در کدام مهارت عقب‌ترید و تا هدفتان چقدر راه مانده. آزمون تعیین سطح رایگان تصویر اول را می‌دهد و در جلسهٔ آزمایشی رایگان می‌توانید بگویید ترکی را برای چه می‌خواهید تا مسیر از همان‌جا چیده شود.
آزمونهازبان ترکی برای ترم اول دانشگاه در ترکیه: از کلاس تا امتحانبا C1 قبول شدهاید اما کلاسها هنوز تند است؟ vize، final، devamsızlık و danışman را یاد بگیرید، به ترکی یادداشت بردارید و به استاد ایمیل بزنید.
آزمونهاتومر یا TYS: کدام مدرک C1 ترکی را لازم دارید؟آزمون TYS را مؤسسهٔ یونس امره برگزار می‌کند و تومر را هر دانشگاه جداگانه. کدام دانشگاه چه مدرکی را قبول می‌کند و در نوشتن و صحبت C1 چه چیزی نمره میگیرد.
ترکی روزمره۱۰۰ لغت پرکاربرد ترکی استانبولی با تلفظ فارسیلغات ترکی استانبولی پرکاربرد در جدولهای موضوعی: کلمههای پایه، آدم‌ها، زمان، غذا، مکان، ۲۰ فعل اصلی و صفتها، با تلفظ فارسی و دوستان دروغین.
ترکی روزمرهروزهای هفته و ماهها به ترکی استانبولی با تلفظ فارسیروزهای هفته به ترکی استانبولی از Pazartesi تا Pazar و ماهها از Ocak تا Aralık، با تلفظ فارسی، فصلها، گفتن تاریخ و ریشهٔ فارسی Çarşamba و Perşembe.
ترکی روزمرهسلام به ترکی استانبولی: مرحبا، selam و جواب درستسلام به ترکی استانبولی merhaba (مِرحابا) است. فرق آن با selam، سلامهای صبح و عصر، جواب هر سلام و دوستان دروغینی که فارسی‌زبان‌ها را به اشتباه میاندازد.
ترکی روزمرهممنون به ترکی استانبولی: teşekkür ederim و جوابشممنون به ترکی استانبولی teşekkür ederim (تِشِکّور اِدِریم) است. sağ ol، eyvallah، eline sağlık و جوابهایی مثل rica ederim را با معادل فارسی یاد بگیرید.