ترکی استانبولی تجاری: ایمیل، جلسه و تماس کاری

ترکی استانبولی تجاری همان ترکی روزمره است با لحنی رسمی: به جای «تو» می‌گویید «شما»، طرف مقابل را با اسم کوچک و عنوان «خانم» یا «آقا» بعد از آن صدا می‌زنید، ایمیل را با «جناب» یا «سلام» شروع می‌کنید و با «با احترام» یا «کار خوبی داشته باشید» می‌بندید. شکل ترکی این‌ها در فهرست زیر آمده است. روی این پایه چند جملهٔ ثابت برای جلسه و تلفن می‌نشیند، چند راه برای «نه» گفتن بی‌آنکه کسی برنجد، و چند ده کلمهٔ اداری.

اگر در یک شرکت ترک استخدام شده‌اید، با تأمین‌کننده‌ای در استانبول مکاتبه دارید یا برای واردات و صادرات بین ایران و ترکیه پشت تلفن می‌روید، یک امتیاز دارید: آداب کاری ترک‌ها برای ایرانی‌ها آشناست. «شما»ی محترمانه، «خسته نباشید»، چای پیش از جلسه و «نه»ای که در لفافه گفته می‌شود را از قبل می‌شناسید. چند کلمه هم برایتان آشناست، مثل سه کلمهٔ زیر. آنچه باید یاد بگیرید بیشتر جای درست کلمه‌ها و قالب‌های ثابت ترکی بازرگانی است.

لحن رسمی: «شما»، آقا و خانم، و عنوان‌ها

با مشتری، مدیر، تأمین‌کننده و هر کسی که تازه با او آشنا شده‌اید ضمیر «شما» را به کار ببرید، همان جایی که در فارسی «شما» می‌گویید. همکاران هم‌رده اغلب زود به «تو» می‌رسند، اما بگذارید پیشنهادش از طرف خودشان باشد. فعل هم باید با ضمیر جور باشد. در مثال زیر، دو جملهٔ اول با «شما» جور است و دو جملهٔ آخر با «تو».

فارسی‌زبان‌ها اینجا زیاد اشتباه می‌کنند: در ترکی عنوان «آقا» و «خانم» بعد از اسم کوچک می‌آید، هیچ‌وقت قبل از آن و هیچ‌وقت فقط با نام خانوادگی. «آقای کایا» در ترکی می‌شود «مراد بیگ»، یعنی اسم کوچک و بعد عنوان. اسم خودتان هم همین‌طور: همکاران ترک شما را «رضا بیگ» یا «مریم خانم» صدا می‌زنند. شکل ترکی این دو را در مثال زیر می‌بینید. فرهنگ لغت مؤسسهٔ زبان ترکی (TDK) عنوان مردانه را عنوان احترامی می‌داند که بعد از نام مردان می‌آید و عنوان زنانه را عنوانی که بعد از نام زنان. کلمهٔ رسمی «جناب» برعکس عمل می‌کند. پیش از نام می‌آید و TDK آن را کلمه‌ای می‌داند که در گفتار و نوشتار برای احترام پیش از نام اشخاص گذاشته می‌شود، چیزی شبیه «جناب» و «سرکار» در نامه‌های فارسی. در عمل این کلمه را در سخنرانی می‌شنوید و در ایمیل می‌خوانید، اما در گفت‌وگو همان اسم کوچک و عنوان بعد از آن را می‌گویند.

ایمیل کاری: شروع و پایان رسمی و دوستانه

ایمیل کاری ترکی همان بخش‌های ایمیل اداری فارسی را دارد و برای هر بخش دو سه عبارت ثابت هست. برای اولین تماس، «جناب» یا «سرکار» به‌اضافهٔ نام کامل مطمئن‌ترین شروع است، هم‌وزن «با سلام و احترام، سرکار خانم ...». بعد از چند ایمیل، «سلام» به‌اضافهٔ اسم کوچک و عنوان کاملاً عادی است. برای پایان، «با احترام» رسمی است و «کار خوبی داشته باشید» (چیزی میان «خسته نباشید» و «موفق باشید») انتخاب دوستانه و روزمره است. این عبارت‌ها را در مثال زیر و بقیهٔ قالب‌ها را در جدول می‌بینید.

دو نکته مخصوص ایرانی‌هاست. در ترکیه جمعه روز کاری است و تعطیلی آخر هفته شنبه و یکشنبه است؛ پس «تا جمعه» در ایمیل ترکی یعنی تا آخر هفتهٔ کاری، نه تا روز تعطیل. نکتهٔ دوم یک دوست دروغین است: کلمهٔ زیر در ترکی یعنی پیشنهاد یا پیشنهاد قیمت، نه «تکلیف» به معنای وظیفه. فعل «پیشنهاد قیمت دادن» هم با همین کلمه ساخته می‌شود.

نامه‌نگاری با ادارهٔ دولتی قاعده‌های سخت‌تری دارد. آیین‌نامهٔ مکاتبات رسمی ترکیه (۲۰۲۰) می‌گوید اگر گیرنده یک شخص باشد، اول «جناب» می‌آید، بعد نام کوچک با حروف معمولی و نام خانوادگی با حروف بزرگ (مادهٔ ۱۴)، مثل نمونهٔ زیر. نامهٔ رسمی به ادارهٔ بالاتر یا هم‌رده با «عرض می‌کنم» تمام می‌شود و به ادارهٔ پایین‌تر با «خواهش می‌کنم» (مادهٔ ۱۶). کلمهٔ ترکی «عرض» همان «عرض» در «به عرض می‌رساند» خودمان است. اگر پایان عریضهٔ یک شخص عادی با این قالب فرق داشته باشد، رد نمی‌شود (مادهٔ ۳۱). در ایمیل معمولی شرکت به پایان «عرض می‌کنم» نیازی ندارید، اما در نامه‌های وزارتخانه و دانشگاه آن را می‌بینید.

جلسه و گپ پیش از جلسه

جلسه‌ها اغلب با چند دقیقه گپ شروع می‌شوند و خیلی وقت‌ها پای چای، که برای ایرانی‌ها غریبه نیست. این جمله‌ها کوتاه و ثابت‌اند، پس آن‌ها را یکجا حفظ کنید. جواب «خوش آمدید» در ترکی همیشه یک جملهٔ ثابت است، تقریباً «خوشحالم که آمدم»، و برای «خسته نباشید» هم جملهٔ ثابتی دارند که به هر کسی که مشغول کار است می‌گویید. هر دو در مثال زیر آمده‌اند.

تماس تلفنی

تماس تلفنی از جلسه سخت‌تر است، چون طرف مقابل را نمی‌بینید و ممکن است خط هم بد باشد. تلفن شرکت‌ها معمولاً با اسم شرکت و «روز بخیر» جواب داده می‌شود. خیلی‌ها موبایل خودشان را با کلمهٔ زیر جواب می‌دهند، پس آن را «قربان» نفهمید؛ اینجا یعنی «بله، بفرمایید». دو جملهٔ نجات را هم همیشه آماده داشته باشید: «می‌شود کمی آهسته‌تر صحبت کنید؟» و «می‌شود تکرار کنید؟». شکل ترکی هر دو در مثال زیر است.

مذاکره و «نه» گفتن مؤدبانه

در محیط کار یک «نه»ی خالی تند به گوش می‌رسد. ردِ مؤدبانه معمولاً با تشکر شروع می‌شود، بعد «اما» می‌آید و بعد یک دلیل یا پیشنهاد دیگر. این ساختار برای ایرانی‌ها آشناست، چون ما هم «نه» را کمتر رک می‌گوییم. کلمهٔ «متأسفانه» تقریباً هر خبر بدی را نرم‌تر می‌کند. اگر وقت لازم دارید، جملهٔ «با تیمم صحبت می‌کنم و به شما خبر می‌دهم» راه مؤدبانه‌ای است برای اینکه همان لحظه جواب ندهید. این کلمه‌ها و آن جمله در فهرست زیر آمده‌اند.

کلمه‌های پرکاربرد محیط کار

این کلمه‌ها تقریباً در هر ایمیل و جلسهٔ اداری پیدا می‌شوند. آن‌ها را همراه فعلی که معمولاً با آن‌ها می‌آید یاد بگیرید، مثل سه ترکیب «جلسه گذاشتن»، «پیشنهاد قیمت دادن» و «مرخصی گرفتن» در فهرست زیر. چند تا از آن‌ها ریشهٔ عربی مشترک با فارسی دارند، اما معنایشان همیشه یکی نیست. کلمهٔ «مساعی» در ترکی یعنی ساعت کاری، نه تلاش، و «اذن» هم اجازه است و هم مرخصی.

برای هر کار چه سطحی لازم است؟

ویرایش تکمیلی چارچوب CEFR شورای اروپا برای جلسه‌های رسمی، مکاتبه و ارتباط تلفنی مقیاس‌های جدا دارد و با آن می‌شود سطح را به کار ربط داد. توضیح‌های جدول زیر برداشت آزاد از همان توصیف‌هاست.

پس B1 حداقل لازم برای تماس و ایمیل روزمره است، در B2 می‌توانید مکاتبه‌تان را با لحن درست خودتان انجام دهید و مذاکره کار سطح C1 است. اگر کارفرما مدرک سطح زبان بخواهد، راهنمای تومر یا TYS: کدام مدرک C1 ترکی را لازم دارید گزینه‌ها را توضیح می‌دهد و یادگیری ترکی استانبولی چقدر طول می‌کشد برای هر مرحله زمان واقع‌بینانه‌ای می‌دهد. برای اینکه بدانید الان کجا هستید، آزمون تعیین سطح ترکی استانبولی را بدهید.

ترکی تجاری را چطور تمرین کنیم

خیلی‌ها جمله‌های ایمیل را خوب بلدند و همان تماس تلفنی با تأمین‌کننده را مدام عقب می‌اندازند. اگر شما هم این‌طورید، تمرین را از همان تماس شروع کنید. در نقش‌بازی، معلم منشی یا تأمین‌کننده می‌شود و هر بار جواب‌ها را عوض می‌کند؛ این‌طوری فهمیدن طرف مقابل را هم تمرین می‌کنید، نه فقط گفتن متن خودتان.

ترکی تجاری یکی از تخصص‌های جیلان، معلم ماست. او ترک‌زبان است، کارشناسی ارشد آموزش زبان ترکی دارد و هشت سال سابقهٔ تدریس. همهٔ سطح‌ها از A1 تا C2 را آنلاین و به‌صورت خصوصی یا گروهی درس می‌دهد و توضیح‌هایش به ترکی یا انگلیسی است. اگر بیرون از دفتر هم ترکی لازم دارید، راهنمای ترکی استانبولی برای زندگی در ترکیه را ببینید. اگر آذری‌زبان هستید و ترکی را می‌فهمید ولی در نوشتن رسمی مطمئن نیستید، تفاوت ترکی آذری و استانبولی را بخوانید.

سؤالات متداول

برای کار در یک شرکت ترک چه سطحی از ترکی استانبولی لازم است؟

بستگی به کار دارد. B1 برای تماس‌های روزمره، ایمیل ساده و جلسه دربارهٔ موضوع‌های آشنا کافی است. در B2 می‌توانید ایمیل رسمی را با لحن درست بنویسید و در جلسه نقش فعال داشته باشید. برای مذاکره یا مخالفت دیپلماتیک، C1 را هدف بگیرید. این سطح‌ها بر اساس توصیف‌های ویرایش تکمیلی CEFR است.

با همکاران «شما» بگویم یا «تو»؟

با «شما» و عنوان «آقا» یا «خانم» بعد از اسم کوچک شروع کنید. همکاران هم‌رده اغلب زود به «تو» می‌رسند، اما صبر کنید تا خودشان پیشنهاد بدهند. با مدیر، مشتری و تأمین‌کننده «شما» را نگه دارید، مگر اینکه به‌روشنی بخواهند کنارش بگذارید.

پایان دادن ایمیل با «کار خوبی داشته باشید» خیلی خودمانی نیست؟

نه. این عبارت پایان معمول ایمیل‌های کاری روزمره است. برای اولین تماس، درخواست رسمی یا کسی که خیلی از شما ارشدتر است، «با احترام» انتخاب مطمئن‌تری است. شکل ترکی هر دو در مثال زیر است.

آیا «آقا» و «خانم» در ترکی قبل از اسم می‌آیند یا بعد از آن؟

بعد از اسم کوچک، برعکس فارسی که «آقای» و «خانم» پیش از اسم می‌آید. کلمهٔ «جناب» پیش از اسم می‌آید و در نوشتار معمولاً با نام کامل. نمونهٔ هر دو در مثال زیر آمده است.

آیا Turkly در گرفتن اجازهٔ کار یا ثبت شرکت کمک می‌کند؟

نه. جیلان فقط معلم زبان است و خدمات اقامت، ویزا، اجازهٔ کار یا تابعیت ارائه نمی‌دهد. کمکش این است که بتوانید ایمیل، جلسه و تماس کاری‌تان را به ترکی انجام دهید.

یک ایمیل واقعی را که این هفته باید به ترکی بفرستید، یا تماسی که از آن طفره می‌روید، با خودتان به جلسهٔ آزمایشی رایگان بیاورید. روی چیز واقعی کار کردن از هر تمرین کتابی مفیدتر است. اگر مطمئن نیستید برای ایمیل رسمی آماده‌اید یا نه، آزمون تعیین سطح رایگان سرنخ خوبی می‌دهد.