سطح‌های زبان ترکی استانبولی از A1 تا C2: هر سطح یعنی چه؟

سطح‌بندی زبان ترکی استانبولی بر اساس چارچوب CEFR شورای اروپاست که شش سطح در سه گروه دارد: A1 و A2 (کاربر مقدماتی)، B1 و B2 (کاربر مستقل)، C1 و C2 (کاربر ماهر). در A1 می‌توانید خودتان را معرفی کنید و یک چای سفارش بدهید. در B2 اخبار را دنبال می‌کنید و با یک ترک‌زبان بحث می‌کنید، بدون اینکه هیچ‌کدام به زحمت بیفتید. C1 سطحی است که بیشتر دانشگاه‌های ترکیه می‌خواهند. آزمون TYS مؤسسهٔ یونس امره فقط مدرک B2 یا C1 می‌دهد، اما مراکز تومر دانشگاه‌ها از A1 به بالا آزمون می‌گیرند.

این سطح‌ها از کجا آمده‌اند

چارچوب مشترک اروپایی مرجع زبان‌ها (CEFR) استانداردی از شورای اروپاست که توانایی زبانی را برای همهٔ زبان‌ها با یک معیار توصیف می‌کند. اگر انگلیسی خوانده باشید، احتمالاً این حروف را از قبل می‌شناسید. جدول کلی CEFR برای هر شش سطح توضیح کوتاهی دارد و جلد تکمیلی CEFR که سال ۲۰۲۰ منتشر شد، توصیف‌های دقیق «می‌تواند...» را برای گفتن، نوشتن، شنیدن، خواندن و تعامل اضافه کرده است.

چارچوب به زبان خاصی وابسته نیست، پس A2 در ترکی قرار است همان توانایی عملی A2 در انگلیسی را توصیف کند. چیزی که فرق می‌کند مسیر رسیدن به آن است. ترکی بخش بزرگی از دستور را در پسوندها می‌گذارد، برای همین دستور لازم برای هر سطح به ترتیبی متفاوت از زبان‌های اروپایی می‌آید. هماهنگی واکه‌ها و پسوندها اولین چیزی است که هر زبان‌آموزی با آن روبه‌رو می‌شود.

جلد تکمیلی یک مرحلهٔ پیش از A1 (Pre-A1) و سطح‌های «پلاس» (A2+، B1+، B2+) را هم بین سطح‌های اصلی توصیف می‌کند. آموزشگاه‌ها گاهی سطح‌ها را ریزتر می‌کنند، مثل C1.1 و C1.2، و آموزشگاه‌های زبان در ایران هم نام‌هایی مثل «مقدماتی» و «متوسط» به کار می‌برند. این نام‌ها استاندارد نیستند و مدرک فقط در شش سطح اصلی صادر می‌شود.

هر سطح در ترکی یعنی چه

برای هر سطح، خط اول برداشتی از جدول کلی شورای اروپاست. مثال‌ها نشان می‌دهند این سطح در ترکی چه شکلی دارد و نکته‌های دستوری، ساختارهایی را نام می‌برند که برایش لازم است.

سطح A1: اولین گفت‌وگوها

طبق CEFR، در A1 عبارت‌های آشنای روزمره را می‌فهمید و به کار می‌برید، خودتان را معرفی می‌کنید و به سؤال‌های ساده دربارهٔ خودتان جواب می‌دهید، به شرطی که طرف مقابل آهسته حرف بزند. در ترکی یعنی می‌توانید:

• خودتان را معرفی کنید: Merhaba, adım Sara. İran'danım. (سلام، اسمم ساراست. اهل ایرانم.)
• سفارش بدهید و حساب کنید: Bir çay, lütfen. Ne kadar? (یک چای، لطفاً. چقدر می‌شود؟)
• سؤال‌های پایه بپرسید و جواب بدهید: Nerede oturuyorsun? (کجا زندگی می‌کنی؟)

دستور زبان این سطح کم است، اما پر از پسوند: شناسه‌ها (-im، -sin)، ملکی‌ها (adım، «اسمم»)، حال استمراری -iyor، عددها و var / yok (هست / نیست). برای جمله‌های اول، سلام و احوالپرسی به ترکی استانبولی را ببینید.

سطح A2: کارهای روزمره و گذشتهٔ ساده

در A2، طبق CEFR، از پس گفت‌وگوهای کوتاه و تکراری دربارهٔ موضوع‌های آشنا مثل خانواده، خرید، محله و کار برمی‌آیید. در ترکی یعنی:

• تعریف کنید چه کردید: Dün markete gittim, ekmek aldım. (دیروز رفتم فروشگاه و نان خریدم.)
• آدرس بپرسید و جواب ساده را بفهمید: Eczane nerede? Düz gidin, sonra sağa dönün. (داروخانه کجاست؟ مستقیم بروید، بعد بپیچید راست.)
• برنامه بریزید: Yarın akşam ne yapacaksın? (فردا عصر چه کار می‌کنی؟)

**سطح A2 گذشتهٔ ساده -di، آیندهٔ -ecek، حالت‌هایی مثل -e، -de و -den و امر مؤدبانه را اضافه می‌کند.** در این سطح بیشتر کارهای روزمره در ترکیه را، آهسته، انجام می‌دهید.

سطح B1: روی پای خودتان

سطح B1 اولین سطح مستقل است. طبق CEFR، نکته‌های اصلی گفتار روشن دربارهٔ موضوع‌های آشنا را می‌فهمید، از پس بیشتر موقعیت‌های سفر برمی‌آیید و تجربه، برنامه و نظرتان را کوتاه توضیح می‌دهید. در ترکی یعنی:

• مشکلی را برای صاحبخانه یا پزشک توضیح می‌دهید و جوابش را می‌فهمید.
• ماجرایی را تعریف می‌کنید: Geçen yaz Kapadokya'ya gitmiştik, çok güzeldi. (تابستان گذشته به کاپادوکیا رفته بودیم، خیلی قشنگ بود.)
• نظر ساده با دلیل می‌دهید: Bence İstanbul'da yaşamak zor, çünkü her şey pahalı. (به نظرم زندگی در استانبول سخت است، چون همه چیز گران است.)

دستور تازهٔ این سطح بیشتر دربارهٔ وصل کردن ایده‌هاست: گذشتهٔ نقلی -miş، شرطی با -se، -ebilmek (توانستن) و اولین ساختارهای موصولی مثل gelen adam (مردی که آمد). جالب است که **کلمهٔ çünkü همان «چونکه» فارسی است**. برای خیلی از ایرانی‌هایی که در ترکیه زندگی می‌کنند، B1 نقطه‌ای است که زندگی روزمره دیگر شبیه امتحان نیست.

سطح B2: بحث واقعی

در B2، طبق CEFR، ایده‌های اصلی متن‌های پیچیده، از جمله بحث‌های فنی رشتهٔ خودتان، را می‌فهمید و با ترک‌زبان‌ها «بدون فشار برای هیچ‌یک از دو طرف» حرف می‌زنید. می‌توانید دیدگاهی را توضیح دهید و مزایا و معایب گزینه‌های مختلف را بگویید. در ترکی یعنی:

• اخبار تلویزیون و جلسهٔ کاری را بدون اینکه بخواهید آهسته‌تر حرف بزنند دنبال می‌کنید.
• استدلال می‌کنید: Bu planın avantajları var, ama maliyeti konusunda emin değilim. (این طرح مزایایی دارد، اما دربارهٔ هزینه‌اش مطمئن نیستم.)
• حرف کسی را نقل می‌کنید: Müdür toplantının ertelendiğini söyledi. (مدیر گفت جلسه عقب افتاده است.)

**سطح B2 به وجه وصفی -dik و -ecek تکیه دارد** (söylediği، «چیزی که گفت»)، به‌علاوهٔ فعل مجهول و سببی و نقل قول غیرمستقیم. این سطح پایین‌ترِ دو مدرک TYS هم هست و بعضی دانشگاه‌ها آن را با شرط برای ورود می‌پذیرند.

سطح C1: ترکی دانشگاهی و حرفه‌ای

طبق CEFR، در C1 متن‌های بلند و دشوار و معنای ضمنی را می‌فهمید، روان و بی‌مقدمه حرف می‌زنید بدون اینکه آشکارا دنبال کلمه بگردید، و زبان را برای اهداف اجتماعی، دانشگاهی و حرفه‌ای انعطاف‌پذیر به کار می‌برید. در ترکی یعنی می‌توانید:

• سر کلاس دانشگاه درس را دنبال کنید و یادداشت بردارید.
• استدلالی ساختارمند بنویسید با حرف‌های ربطی مثل bununla birlikte (با این حال)، öte yandan (از سوی دیگر) و dolayısıyla (در نتیجه).
• بین عریضهٔ رسمی (dilekçe) و گپ با همکاران لحن را عوض کنید.

در این سطح فارسی‌زبان‌ها یک برگ برنده دارند: واژگان رسمی و دانشگاهی ترکی پر از واژه‌های عربی و فارسی است، مثل mesele (مسئله)، netice (نتیجه)، tecrübe (تجربه) و ihtiyaç (احتیاج). بیشتر برنامه‌های دانشگاهی ترکی‌زبان C1 می‌خواهند. اگر هدفتان همین است، تومر یا TYS توضیح می‌دهد ممتحن‌ها در نوشتن و گفتن این سطح دنبال چه هستند.

سطح C2: دقت نزدیک به زبان مادری

طبق CEFR، در C2 تقریباً هر چیزی را که می‌شنوید یا می‌خوانید می‌فهمید، اطلاعات منابع مختلف را در یک روایت منسجم خلاصه می‌کنید و ظرافت‌های معنایی را حتی در موقعیت‌های پیچیده بیان می‌کنید. در ترکی یعنی ادبیات و متن حقوقی را راحت می‌خوانید، کنایه و اصطلاح را می‌گیرید و با دقت یک ترک تحصیل‌کرده می‌نویسید. کمتر کسی به مدرک C2 نیاز دارد و در حال حاضر نه TYS و نه تومر دانشگاه آنکارا آن را صادر می‌کنند.

ارتباط سطح‌ها با تومر و TYS

«مقیاس ترکی» جداگانه‌ای وجود ندارد. هر دو آزمون اصلی سطح CEFR گزارش می‌کنند، اما بخش‌های متفاوتی از آن را پوشش می‌دهند.

تومر (TÖMER) نامی است که دانشگاه‌ها روی مرکز آموزش ترکی‌شان می‌گذارند و هر مرکز آزمون خودش را طراحی و نمره‌گذاری می‌کند. تومر دانشگاه آنکارا برای A1 تا B2 گواهی و برای C1 دیپلم می‌دهد. مراکز دیگر جدول نمرهٔ خودشان را دارند، پس «B2 تومر» یک دانشگاه خودبه‌خود با B2 دانشگاه دیگر برابر نیست.

آزمون TYS (Türkçe Yeterlik Sınavı) را مؤسسهٔ یونس امره برگزار می‌کند. صفحهٔ مدرک این مؤسسه می‌گوید از آزمون ۱۵ ژانویهٔ ۲۰۲۲ به بعد فقط مدرک B2 یا C1 صادر می‌کند که از تاریخ آزمون دو سال اعتبار دارد. پرسش‌های پرتکرار آن توضیح می‌دهد که نمرهٔ آزمون از ۱۰۰ است و بازهٔ نمرهٔ B2 و C1 بعد از هر آزمون تعیین می‌شود. سایت‌های قدیمی‌تر هنوز درصدهای ثابت و حتی بازهٔ C2 را برای TYS ذکر می‌کنند، اما صفحه‌های فعلی مؤسسه از آن‌ها استفاده نمی‌کنند.

هر سطح چقدر طول می‌کشد

خود CEFR ساعتی تعیین نمی‌کند. تومر دانشگاه حاجت‌تپه دورهٔ تمام‌وقت A1 تا C1 را در ۹۶۰ ساعت کلاس برگزار می‌کند و معیار کلی کمبریج انگلیش حدود ۲۰۰ ساعت آموزش هدایت‌شده برای هر سطح است. هر دو عدد به پیش‌زمینهٔ شما و میزان تمرین بیرون از کلاس بستگی زیادی دارند. یادگیری ترکی استانبولی چقدر طول می‌کشد این را سطح به سطح، و با توجه به نقطهٔ شروع فارسی‌زبان‌ها، توضیح داده است.

سطح خودتان را چطور پیدا کنید

خودارزیابی شروع معقولی است. توضیح سطح‌های بالا را بخوانید و بالاترین سطحی را انتخاب کنید که همهٔ مثال‌هایش را راحت انجام می‌دهید، نه فقط می‌فهمید. آدم‌ها معمولاً خودشان را در خواندن بالاتر و در گفتن پایین‌تر ارزیابی می‌کنند، پس هر مهارت را جدا بسنجید.

برای جواب سریع‌تر، آزمون تعیین سطح رایگان ترکی را در Turkly بدهید. در چند دقیقه تخمینی از سطح CEFR شما می‌دهد که برای انتخاب کتاب یا کلاس کافی است. آزمونی مثل این نمی‌تواند گفتن را درست بسنجد، پس اگر صحبت کردن برایتان مهم است، یک گفت‌وگوی کوتاه با معلم بهترین سنجش است. جلسهٔ آزمایشی رایگان ما ۲۰ تا ۳۰ دقیقه است و جیلان (Ceylan)، معلم ما، در همین جلسه سطح شما را تعیین می‌کند. او ترک‌زبان مادری است، کارشناسی ارشد آموزش زبان ترکی دارد و ۸ سال در همهٔ سطح‌ها از A1 تا C2 تدریس کرده است. توضیح‌هایش به ترکی یا انگلیسی است.

پرسش‌های پرتکرار

برای دانشگاه در ترکیه چه سطحی از ترکی لازم است؟

معمولاً C1 برای رشته‌هایی که به ترکی تدریس می‌شوند. بعضی دانشگاه‌ها اجازه می‌دهند با B2 شروع کنید، به شرطی که در مدت معینی، اغلب با یک سال آمادگی زبان ترکی، به C1 برسید. هر دانشگاه قانون خودش را دارد، پس آیین‌نامهٔ پذیرش همان دانشگاه را بخوانید.

سطح B1 برای زندگی در ترکیه کافی است؟

برای بیشتر موقعیت‌های روزمره بله: خرید، پزشک، صاحبخانه و گپ با همسایه در B1 جواب می‌دهد. کار در محیط اداری ترکی‌زبان یا کارهای اداری رسمی در B2 راحت‌تر پیش می‌رود.

می‌شود مدرک C2 ترکی گرفت؟

آزمون TYS از ژانویهٔ ۲۰۲۲ صدور C2 را متوقف کرده است و تومر دانشگاه آنکارا سطح‌ها را تا دیپلم C1 فهرست می‌کند. اگر برای هدف خاصی C2 لازم دارید، با مرکز مورد نظر تماس بگیرید.

سطح‌های تومر و TYS همان سطح‌های CEFR هستند؟

هر دو سطح CEFR گزارش می‌کنند، اما هر مرکز تومر آزمون و جدول نمرهٔ خودش را دارد و TYS بازهٔ B2 و C1 را بعد از هر آزمون تعیین می‌کند. اسم سطح یکی است، آزمون پشت آن فرق دارد.

مطمئن نیستید کجای این جدول هستید؟ آزمون تعیین سطح رایگان را بدهید، بعد یک جلسهٔ آزمایشی رایگان درخواست کنید و بگویید ترکی را برای چه می‌خواهید. به همهٔ درخواست‌ها ظرف ۲۴ ساعت جواب می‌دهیم.