یادگیری ترکی استانبولی چقدر طول می‌کشد؟ سخت است؟

برای رسیدن به ترکی استانبولی‌ای که با آن بتوانید در ترکیه کار کنید یا درس بخوانید، با مطالعهٔ تمام‌وقت حدود یک سال و با مطالعهٔ پاره‌وقت چند سال وقت لازم است. مؤسسهٔ خدمات خارجی وزارت خارجهٔ آمریکا (FSI) برای انگلیسی‌زبان‌ها حدود ۴۴ هفته و ۱٬۰۱۲ ساعت کلاس برآورد کرده است؛ برای فارسی‌زبان‌ها هیچ برآورد رسمی‌ای منتشر نشده. فارسی‌زبان در واژگان جلوتر شروع می‌کند، چون ترکی واژه‌های فارسی و عربی زیادی دارد و فعل را هم مثل فارسی آخر جمله می‌آورد. کار اصلی دستور زبان است: پسوندهایی که پشت هم می‌آیند و هماهنگی واکه‌ها.

• مؤسسهٔ FSI ترکی را در گروه سوم گذاشته است: حدود ۴۴ هفته، یعنی ۱٬۰۱۲ ساعت کلاس به‌اضافهٔ مطالعهٔ شخصی. خیلی از سایت‌ها هنوز عدد ۱٬۱۰۰ ساعت را تکرار می‌کنند، اما صفحهٔ فعلی FSI می‌گوید ۱٬۰۱۲.
• مرکز آموزش زبان ترکی (تومر) دانشگاه هاجت‌تپه در آنکارا سطح A1 تا C1 را در ۹۶۰ ساعت کلاسِ ۴۵ دقیقه‌ای درس می‌دهد.
• برآورد کمبریج حدود ۲۰۰ ساعت آموزش هدایت‌شده برای بالا رفتن یک سطح CEFR است؛ این عدد برای زبان‌آموزان انگلیسی محاسبه شده.
• هم FSI و هم کمبریج می‌گویند سابقهٔ زبانی، شدت مطالعه و تمرین بیرون از کلاس عدد هر کس را تغییر می‌دهد.

یادگیری ترکی استانبولی چقدر طول می‌کشد؟ برآوردهای رسمی

برای ترکی یک عدد رسمی واحد وجود ندارد. سه برآورد منتشرشده ارزش دانستن دارند و هر کدام چیز متفاوتی را می‌سنجند.

برآورد FSI: حدود ۴۴ هفته برای انگلیسی‌زبان‌ها

جدول زمان‌بندی FSI زبان‌ها را بر اساس مدتی که دانشجویانش معمولاً لازم دارند گروه‌بندی می‌کند. ترکی در گروه سوم است؛ گروهی که FSI آن را زبان‌هایی با «تفاوت‌های زبانی و/یا فرهنگی چشمگیر با انگلیسی» توصیف می‌کند. برآورد آن حدود ۴۴ هفته یا ۱٬۰۱۲ ساعت کلاس است. اسپانیایی و فرانسوی (گروه اول) ۲۴ تا ۳۰ هفته طول می‌کشند و عربی، ژاپنی، کره‌ای و چینی ماندارین (گروه چهارم) ۸۸ هفته.

این عددها دربارهٔ دانشجوی تمام‌وقت است. هر هفتهٔ معمول FSI شامل ۲۳ ساعت کلاس و ۱۷ ساعت مطالعهٔ شخصی است، پس ۴۴ هفته روی هم حدود ۱٬۷۶۰ ساعت کار می‌شود. هدف، سطح ۳ در صحبت کردن و شنیدن روی مقیاس ILR است که ILR آن را «مهارت حرفه‌ای عمومی» می‌نامد. سطح‌های ILR معادل رسمیِ یک‌به‌یک در CEFR ندارند، پس این عدد به معنای «۱٬۰۱۲ ساعت تا C1» نیست. خود FSI هم می‌گوید زمان واقعی به توانایی زبان‌آموز، تجربهٔ قبلی‌اش در یادگیری زبان و ساعت‌های کلاس بستگی دارد.

این برآورد فقط انگلیسی‌زبان‌ها را سنجیده است. فارسی‌زبان در بخشی از کار جلوتر است، اما چون عددی رسمی برای فارسی‌زبان‌ها وجود ندارد، بهتر است ۴۴ هفته را مستقیم به خودتان تعمیم ندهید.

تومر هاجت‌تپه: ۹۶۰ ساعت کلاس از A1 تا C1

دانشگاه‌های ترکیه زبان ترکی را در مرکزهایی به اسم تومر (TÖMER) به خارجی‌ها درس می‌دهند. تومر دانشگاه هاجت‌تپه در آنکارا عددهایش را منتشر کرده است: پنج سطح از A1 تا C1، روی هم ۹۶۰ ساعت کلاس، و هر سطح ۶، ۷ یا ۸ هفته. صفحهٔ پرسش‌های متداول دوره‌ها هم می‌گوید هر ساعت کلاس ۴۵ دقیقه است و دانشجو هفته‌ای ۳۰ ساعت کلاس دارد.

این یعنی حدود ۷۲۰ ساعت واقعی، یا با همین سرعت تقریباً ۳۲ هفته، از صفر تا پایان C1. دانشجوهای این دوره در ترکیه زندگی می‌کنند و تمام روز ترکی می‌شنوند؛ امکانی که زبان‌آموز پاره‌وقت در ایران ندارد.

اگر در ایران کلاس ترکی رفته‌اید، احتمالاً پیشرفتتان را با «ترم» شمرده‌اید. طول ترم در آموزشگاه‌ها یکسان نیست، پس برای مقایسه ساعت کلاس را بشمارید، نه تعداد ترم را.

ساعت‌های آموزش هدایت‌شده در CEFR

خود چارچوب CEFR نمی‌گوید هر سطح چند ساعت طول می‌کشد. برآوردی که بیشتر از همه نقل می‌شود از کمبریج است: حدود ۲۰۰ ساعت آموزش هدایت‌شده برای هر سطح، که خود کمبریج فقط راهنما می‌داند. کمبریج این عددها را برای زبان انگلیسی محاسبه کرده است، پس آن‌ها را معیاری کلی و تقریبی ببینید.

سطح‌های A1 تا C2 ترکی استانبولی: چه کاری از شما برمی‌آید و تقریباً چقدر طول می‌کشد

توضیح سطح‌ها خلاصه‌ای از مقیاس کلی CEFR در شورای اروپا است. ساعت‌ها تجمعی و از صفر حساب شده‌اند.

برای تبدیل ساعت به ماه، ساعت‌ها را بر ساعت‌های هفتگی‌تان تقسیم کنید. با ۲۰۰ ساعت برای هر سطح و هفته‌ای ۴ ساعت کلاس و تکلیف، هر سطح حدود یک سال طول می‌کشد. با هفته‌ای ۱۰ ساعت، حدود پنج ماه. این حساب سرعت یادگیری شخص شما را در نظر نمی‌گیرد، پس آن را فقط برای برنامه‌ریزی به کار ببرید.

آیا ترکی استانبولی سخت است؟

بخش سخت دستور زبان است. خواندن و تلفظ زود راه می‌افتند، و فارسی‌زبان در واژگان و ترتیب جمله هم کمک می‌گیرد.

چه چیزی ترکی را سخت‌تر می‌کند

• ترکی کلمه را با چسباندن پسوند به ریشه می‌سازد؛ زبان‌شناس‌ها به این ویژگی «پیوندی» می‌گویند. کلمهٔ Evlerimizde از ev (خانه) + ‎-ler (نشانهٔ جمع) + ‎-imiz (ـمان) + ‎-de (در) ساخته شده و یعنی «در خانه‌هایمان». بریتانیکا مثال بلندتری هم می‌آورد: parasızlıklarından، یعنی «به‌خاطر بی‌پولی‌شان». باید هم پسوندها را یاد بگیرید و هم ترتیبشان را.
• هماهنگی واکه‌ها واکهٔ پسوند را با کلمه هماهنگ می‌کند. ترکی هشت واکه دارد که به دو گروه پیشین (e, i, ö, ü) و پسین (a, ı, o, u) تقسیم می‌شوند؛ برای همین «در خانه» می‌شود evde اما «در اتاق» می‌شود odada. فارسی چنین قاعده‌ای ندارد. قاعده منظم است، اما به کار بردنش وسط صحبت تمرین می‌خواهد.
• وابسته‌ها پیش از اسم می‌آیند، برعکس فارسی. «دوستمان که در هتل می‌ماند» در ترکی می‌شود otelde kalan dostumuz، به‌ترتیب کلمه‌ها: otelde «در هتل»، kalan «ماننده» و dostumuz «دوستمان».
• فعل‌ها و واژه‌های پایه‌ای که ریشهٔ ترکی دارند، مثل gelmek (آمدن)، gitmek (رفتن)، su (آب) و ekmek (نان)، برای فارسی‌زبان کاملاً تازه‌اند.
• کلمه‌های بلند و پرپسوند را با سرعت طبیعی صحبت سخت می‌شود گرفت، حتی وقتی روی کاغذ آن‌ها را بلدید.

چه چیزی ترکی را آسان‌تر می‌کند

• ترکی از سال ۱۹۲۸ با الفبای لاتین نوشته می‌شود. اگر حروف انگلیسی را می‌شناسید، فقط شش حرف تازه دارید: ç, ğ, ı, ö, ş, ü.
• کلمه‌ها همان‌طور نوشته می‌شوند که خوانده می‌شوند و همهٔ واکه‌ها نوشته می‌شوند، برخلاف خط فارسی که واکه‌های کوتاه را نمی‌نویسد. بعد از چند جلسهٔ اول، هر کلمهٔ تازه‌ای را می‌توانید بلند بخوانید.
• هر پسوند تقریباً روی همهٔ کلمه‌ها یک‌جور عمل می‌کند و شکل‌های بی‌قاعده کم است.
• ترکی مثل فارسی جنس دستوری ندارد. O هم مثل «او» برای مرد و زن به کار می‌رود.
• فعل مثل فارسی آخر جمله می‌آید. Ben her sabah kahve içerim کلمه‌به‌کلمه همان «من هر صبح قهوه می‌نوشم» است.

اگر زبان مادری‌تان فارسی است

مؤسسهٔ FSI انگلیسی‌زبان‌ها را سنجیده است. فارسی‌زبان از جای دیگری شروع می‌کند: بعضی بخش‌های ترکی برایش آشناست و بعضی بخش‌ها همان‌قدر تازه که برای هر زبان‌آموز دیگری. همین نکته‌ها برای دری‌زبان‌های افغانستان هم صدق می‌کند.

آنچه از فارسی با خودتان می‌آورید

• به گفتهٔ بریتانیکا، ترکی در طول قرن‌ها واژه‌های عربی و فارسی زیادی گرفته است. pencere (پنجره)، hafta (هفته)، dost (دوست)، şehir (شهر)، kitap (کتاب)، saat (ساعت) و hayat (زندگی، از «حیات») از همین دسته‌اند.
• فعل در هر دو زبان آخر جمله می‌آید.
• پسوند ‎-ı/-i/-u/-ü در ترکی کار «را» را می‌کند: Kitabı okudum یعنی «کتاب را خواندم».
• ضمیرهای ملکی در هر دو زبان به اسم می‌چسبند: kitabım و kitabın همان «کتابم» و «کتابت» است.
• ترکی هم مثل فارسی دو شکل دارد: siz برای احترام و sen برای خودمانی‌ها.

آنچه برایتان تازه است

• فارسی معیار شش واکه دارد و هماهنگی واکه‌ها ندارد. صداهای ı، ö و ü هم در آن نیست.
• ترکی به جای حرف اضافه پسوند می‌گذارد: «در خانه» می‌شود evde، «از خانه» evden و «به خانه» eve.
• صفت پیش از اسم می‌آید (güzel şehir، «شهر زیبا») و جملهٔ وصفی هم پیش از اسم (otelde kalan dostumuz). وسوسهٔ فارسی‌زبان این است که جمله را با ki، شبیه «که» فارسی، بسازد. ترکی این حرف را از فارسی گرفته، اما در بیشتر جمله‌ها شکل طبیعی همان ساختار با پسوند است.
• خواندن و نوشتن از چپ به راست و با حروف لاتین است.

واژه‌های آشنا با معنای دیگر

بعضی واژه‌ها شکل آشنا دارند اما معنایشان در ترکی عوض شده است:

• کلمهٔ hasta یعنی «بیمار»، نه «خسته». خسته در ترکی yorgun است.
• کلمهٔ rüzgâr یعنی «باد»، نه «روزگار».
• کلمهٔ kâr یعنی «سود». برای «کار» در ترکی iş می‌گویند.
• کلمهٔ pazar هم «بازار» است و هم «یکشنبه».

اگر آذری‌زبان هستید

ترکی آذری خویشاوند نزدیک ترکی استانبولی است، پس پسوندها و هماهنگی واکه‌ها برایتان آشناست و از جای جلوتری شروع می‌کنید. ترکی استانبولی را احتمالاً زود می‌فهمید. کار اصلی این است که واژه‌ها و تلفظ‌هایی را که در دو زبان فرق دارند جدا کنید تا صحبتتان آذری به گوش نرسد. اگر آذری را تا حالا فقط با خط فارسی نوشته‌اید، املای لاتین را هم باید از اول تمرین کنید.

چطور ترکی استانبولی را سریع‌تر یاد بگیریم

1. برای هدفتان یک سطح مشخص انتخاب کنید. زندگی روزمره ترکی دیگری لازم دارد تا تحصیل در دانشگاه. اگر مهاجرت می‌کنید، راهنمای ترکی استانبولی برای زندگی در ترکیه را بخوانید. خیلی از رشته‌هایی که به ترکی تدریس می‌شوند مدرک C1 می‌خواهند، پس اگر دانشجو هستید تومر یا TYS: کدام مدرک C1 ترکی را لازم دارید را هم ببینید.
2. اگر قبلاً ترکی خوانده‌اید، اول آزمون رایگان تعیین سطح را بدهید تا چیزی را که بلدید تکرار نکنید و چیزی را که بلد نیستید جا نیندازید.
3. ساعت‌های هفتگی را بیشتر کنید و پخششان کنید. کمبریج شدت مطالعه را یکی از عامل‌هایی می‌داند که زمان یادگیری را تغییر می‌دهد. جلسه‌های کوتاه روزانه هم شما را بیشتر از یک جلسهٔ طولانی هفتگی با پسوندها روبه‌رو می‌کنند.
4. یک پسوند را روی کلمه‌های زیادی تمرین کنید (evde, odada, okulda) تا هماهنگی واکه‌ها دیگر فکر کردن نخواهد.
5. از هفتهٔ اول صحبت کنید. معلم اشتباه‌های پسوند و هماهنگی واکه‌ها را می‌شنود، به‌خصوص ساختارهایی را که از فارسی ترجمه می‌کنید، و پیش از آنکه عادت شوند اصلاحشان می‌کند.
6. هر روز گوش کنید. سریال‌های ترکی با زیرنویس ترکی (نه دوبلهٔ فارسی)، پادکست و یوتیوب گوشتان را به سرعت طبیعی صحبت عادت می‌دهند.

جیلان مریچ، معلم ما در Turkly، ترک‌زبان است، کارشناسی ارشد آموزش زبان ترکی دارد و ۸ سال سابقهٔ تدریس. همهٔ سطح‌ها از A1 تا C2 را آنلاین و به‌صورت خصوصی یا گروهی درس می‌دهد و توضیح‌هایش به ترکی یا انگلیسی است.

سؤالات متداول

می‌شود ترکی استانبولی را در ۳ ماه یاد گرفت؟

در سه ماه به سطح پایه می‌رسید، نه به تسلط. هر سطح در تومر هاجت‌تپه ۶ تا ۸ هفته مطالعهٔ تمام‌وقت است، پس سه ماه تمام‌وقت حدود دو سطح را پوشش می‌دهد، یعنی تقریباً A2. برای مطالعهٔ پاره‌وقت حساب کنید: هفته‌ای ۵ ساعت در ۱۳ هفته می‌شود ۶۵ ساعت، که از معیار ۹۰ تا ۱۰۰ ساعتهٔ کمبریج برای A1 کمتر است.

ترکی استانبولی برای فارسی‌زبان‌ها سخت است؟

برآورد رسمی‌ای برای فارسی‌زبان‌ها وجود ندارد. واژه‌های مشترک، فعلی که آخر جمله می‌آید و نبودن جنس دستوری به شما کمک می‌کند. هماهنگی واکه‌ها، زنجیرهٔ پسوندها و آمدن وابسته‌ها پیش از اسم بخش‌هایی است که باید رویشان کار کنید.

رسیدن به C1 برای دانشگاه چقدر طول می‌کشد؟

دورهٔ تمام‌وقت تومر هاجت‌تپه از A1 تا پایان C1 برابر ۹۶۰ ساعت کلاس است؛ با هفته‌ای ۳۰ ساعت کلاس حدود ۳۲ هفته. مطالعهٔ پاره‌وقت به همان نسبت بیشتر طول می‌کشد. پیش از برنامه‌ریزی ببینید دانشگاهتان کدام مدرک را قبول می‌کند.

تلفظ ترکی سخت است؟

بیشترش نه، چون املا با تلفظ یکی است. حرف‌هایی که تمرین می‌خواهند ı، ğ، ö و ü هستند. ğ را مثل «غ» نخوانید؛ در ترکی استانبولی معمولاً واکهٔ پیش از خودش را کشیده می‌کند.

چطور سطح فعلی‌ام را بفهمم؟

آزمون رایگان تعیین سطح ترکی را بدهید. نتیجه نشان می‌دهد از کدام سطح CEFR شروع می‌کنید و بعد می‌توانید برآوردهای بالا را برای خودتان حساب کنید.

برای اینکه بفهمید ترکی استانبولی برای شما چقدر طول می‌کشد، از آزمون رایگان تعیین سطح شروع کنید و بعد جلسهٔ آزمایشی رایگان ۲۰ تا ۳۰ دقیقه‌ای را با جیلان درخواست بدهید. توضیح‌های جیلان به ترکی یا انگلیسی است و به هر درخواست ظرف ۲۴ ساعت جواب می‌دهیم.