Turkcha feʼllar va ular talab qiladigan kelishiklar
Oltmish feʼl kerakli qoʻshimchasiga qarab guruhlangan, har biriga qisqa misol berilgan.
Qoʻshimchalarda bosh harflar soʻzga qarab oʻzgaradi:
I = ı/i/u/ü · A = a/e · D = d/t · C = c/ç
Turk tilida yoniga kelgan soʻz qaysi qoʻshimchani olishini feʼlning oʻzi belgilaydi. Koʻmakchini oʻzingiz tanlamaysiz: inanmak — -(y)A bilan, korkmak — -DAn bilan, evlenmek — ile / -(y)lA bilan kelishini yodlaysiz. Bu roʻyxat oltmish feʼlni shu qoʻshimchaga qarab guruhlaydi, shunda har bir feʼlni kelishigi bilan birga oʻrganasiz.
Har bir qatorda maʼno, qoʻshimcha va qoʻshimchasi ajratib koʻrsatilgan qisqa misol bor. Har guruh boshidagi izoh turk tilining oʻzbek tilidan qayerda farq qilishini koʻrsatadi, chunki xatolarning koʻpi aynan shu yerda chiqadi.
-(y)I bilan keladigan feʼllar (tushum kelishigi)
Bu feʼllarning baʼzilari oʻzbekchada boshqa kelishik talab qiladi (masalan, kimgadir qoʻngʻiroq qilmoq). Turkchada ular tushum kelishigi bilan keladi, va *-(y)I* faqat aniq toʻldiruvchi bilan qoʻyiladi.
| Fe’l | Ma’nosi | Misol |
|---|---|---|
| beklemek | kutmoq | Seni otobüs durağında bekliyorum.Men seni avtobus bekatida kutyapman. |
| sevmek | yaxshi koʻrmoq | Annem bu şarkıyı çok seviyor.Onam bu qoʻshiqni juda yaxshi koʻradi. |
| özlemek | sogʻinmoq | Ailemi çok özlüyorum.Men oilamni juda sogʻinaman. |
| aramak | qoʻngʻiroq qilmoq; qidirmoq | Her akşam annemi arıyorum.Men har kuni kechqurun onamga qoʻngʻiroq qilaman. |
| unutmak | unutmoq | Şemsiyemi evde unuttum.Men soyabonimni uyda unutib qoldirdim. |
PDF ni pochta orqali oling
Elektron pochtangizni yozing, biz bu sahifaning chop etiladigan PDF nusxasini yuboramiz.
Yuborildi! PDF uchun pochtangizni (va spam jildini) tekshiring.
Bu feʼllarning qaysi birini toʻgʻri ishlatayotganingizga ishonchingiz komil emasmi? Bepul daraja testini topshiring, keyin ona tili turkcha boʻlgan ustoz Ceylan bilan bepul sinov darsiga yoziling va ularni jonli suhbatda sinab koʻring.